Strona główna » Wiedza » Profilaktyka i leczenie » Dziadku, babciu. Jesteś bardziej potrzebna niż myślisz

Dziadku, babciu. Jesteś bardziej potrzebna niż myślisz

Dla każdego człowieka największą pułapką i przeszkodą w rozwoju jest szufladkowanie. Właśnie takie narzucanie społecznych ról w oderwaniu od realne potrzeby i możliwości ludzi często wypycha ich ze społeczeństwa. Czują się inni. Są inni. Zmieniają się. Ta podróż przez jesień życia bywa trudna.
Nie lada siły wymaga zderzenie ze stereotypowym wizerunkiem siwej babci robiącej na drutach w bujanym fotelu i dziadka z laską przesiadującego na ławce w parku. Nie ma jednego modelowego seniora. Osoby w wieku 60+ i 80+ różni całe pokolenie i dwie dekady zupełnie innych doświadczeń życiowych. Różnią się stanem zdrowia i stopniem sprawności fizycznej. Mają także odmienne potrzeby. Czasu i wysiłku wymaga zrozumienie i zaakceptowanie tych. Postaramy się trochę przybliżyć te odmienności, aby zbliżyć ze sobą pokolenia i ułatwić integrację wśród seniorów.

System wartości

Według ogromnego badania „Diagnoza Społeczna 2013” system wartości seniorów różni się od systemu wartości młodszych Polaków. Seniorzy dużo większą wagę przywiązują do zdrowia, Boga i dzieci, mniejszą zaś do pracy, ale także pieniędzy, przyjaciół i wykształcenia oraz małżeństwa.
Socjologiczne wyjaśnienia tych różnic są dostępne w literaturze fachowej. Nam chodzi jednak tylko o wskazanie, że osoba starsza kieruje się często odmiennymi racjami niż młodsza. Oba pokolenia mogą z tego jednak czerpać korzyści, ucząc się wzajemnie od siebie.
Amerykańskie badania ankietowe AARP wskazują na przykład, że 78% dziadków rozmawia z wnukami o systemie wartości. Dziadkowie mogą również odgrywać szczególną rolę w poznawaniu przez młodsze pokolenie historii rodziny.

Dzieci na piedestale

Dla polskich seniorów dzieci są większą wartością niż dla osób młodszych po pierwsze dlatego, że większość seniorów (85,4%) posiada je i ma ich znacznie więcej (o ponad 1/4) od osób młodszych, a po drugie są one ważnym elementem tradycyjnego systemu wartości, który jest dużo powszechniej podzielany przez seniorów niż młodsze pokolenia.

Wielopokoleniowy dom

Zgodnie z analizą „Aktywność społeczna osób starszych w kontekście percepcji Polaków” Tym, co wyróżnia sytuację rodzinną polskich seniorów na tle innych krajów europejskich, jest ogromny odsetek (65%) osób w wieku 50+ zamieszkujących razem z dziećmi.
Te informacje warto zestawić z innymi badaniami, także zza Oceanu, ale wskazującymi na pewien ogólny trend, który czasem nam umyka oceniając otaczający nas świat.

Więcej dzieci ma dziadków

Starzenie się społeczeństw to poważny problem, aktualny także w Polsce. Z jednej strony żyjemy dłużej, z drugiej spada dzietność. Można tu także dostrzec jasną stronę. W miarę wzrostu długości życia, liczebność dziadków w społeczeństwie zwiększa się. W 1900 r. mniej niż połowa nastolatków amerykańskich miała co najmniej dwóch żyjących dziadków. Odsetek wzrósł do 90% w 1976 r. Dziś ponad jedną trzecią populacji dorosłych w USA stanowią dziadkowie.

Seniorzy są przyjaźni

Seniorzy mają większą liczbę przyjaciół (średnio 6,6) niż osoby młodsze (6,24), twierdzą badacze opracowujący „Diagnozę społeczną 2013”. Trzeba jednak przypomnieć to, o czym pisaliśmy na początku. Seniorzy to dwa różne pokolenia. Wraz z wiekiem w grupie seniorów liczba przyjaciół spada. Ich rówieśnicy odchodzą, co wiąże się nie tylko ze stresem związanym z utratą przyjaciela, ale często także osoby, która wspierała kogoś w codziennych pracach.

Dzieci wychowują dziadkowie

Jak wynika z badania „SHARE: 50+ w Europie” polscy dziadkowie i babcie poświęcali na opiekę nad swoimi wnukami ponad trzy godziny tygodniowo więcej czasu niż dziadkowie i babcie w innych krajach, z każdym wnukiem przeciętnie spędzając około 9 godzin tygodniowo. Pod tym względem z krajów uczestniczących w badaniu lepsi byli tylko Grecy, poświęcając każdemu wnukowi niemal 10 godzin tygodniowo.
Z badań wynika, że wśród Polaków w wieku 50-60 lat, którzy nie mieli znaczących problemów zdrowotnych osoby, które posiadały wnuki bardzo często (69% przypadków) angażowały się w opiekę nad nimi.

Aktywny społecznie senior

Często w świadomości ludzi pokutuje mit, że seniorzy to ludzie, którzy z nudów angażują się w różne ruchy społeczne. Tymczasem, jak pokazuje „Diagnoza społeczną 2013” jest to nieprawda. Aktywność organizacyjna seniorów jest podobna jak grupie osób w wieku 16–59 lat. Zdaniem badaczy obie grupy wiekowe należy zachęcać do większej aktywności (niskiej w Polsce) w różnych organizacjach.

Dziadkowie mogą korzystać z komputera

Badania nad amerykańskimi seniorami (American Grandparents Association – AGA) ponad 75% dziadków korzysta z internetu, a prawie połowa korzysta z mediów społecznościowych. W Polsce nie jest niestety tak różowo. Wprawdzie udział seniorów w populacji internautów wzrósł sześciokrotnie od 2003 roku, ale w dalszym ciągu stanowią oni ponad połowę wszystkich respondentów w wieku 16 i więcej lat niekorzystających z internetu. Co ciekawe prawie połowa gospodarstw domowych z seniorami ma dostęp do globalnej sieci. Jest więc co zmieniać.

Dziadkowie kochają swoją rolę

Zgodnie z ankietą AGA, 72% dziadków uważa, że jest to najważniejszą i najbardziej satysfakcjonująca rzecz w ich życiu.

Społeczne poruszenie

Powyżej wskazaliśmy jak istotną rolę w życiu młodszego pokolenia spełniają seniorzy. Jak widać jesień życia jest dla nich pracowita, ale wnuki nie definiują każdego seniora. Jest wśród nas bardzo dużo samotnych osób starszych. Wiele z nich wymaga pomocy, zachęty do aktywizacji w lokalnej społeczności. Część z tych osób, ze względu na przykład na stan zdrowia, nie jest jednak w stanie samodzielnie włączyć się do świata, który pozostaje poza ich oknem. Takim osobom warto pomagać, szanując ich ograniczenia.